اصول وفنون ماهیگیری با لانسه ( پولک )

بخش سوم : مدیریت نخ

قسمت اول

سلام  و درود بر شما دوستداران میهن که یادگار نیاکان پاک است ونعمت بزرگ و بی نظیر خداوند که آنرا بما ارزانی داشت و بر ما مقرر فرمود تا در حفظ مرزها ، استقلال و میراث طبیعی اش بکوشیم.      

فراموش نکرده ام که دریکی ازبخش های قبلی قرار گذاشتیم که در باره علت اصلی علاقه مان به ماهیگیری با پولک (لانسه ) با هم صحبت کنیم ، هرچند در این بخش میخواهم در مورد  تمشیت و اداره نخ ماهیگیری بگویم ولی بنظرم بهتر است تا از موضوع دور تر نشده ایم آنرا باز گوکنم.

 بله با همه محاسن ومزیت های فنی ماهیگیری با پولک که برشمردیم بنظر من ما شیفته چیز دیگری شدیم . حتی اگر مشکلات و معایب این روش ماهیگیری بیش از اینها بود بازهم ما به آن روی می آوردیم .راستی چرا ؟                                             بنظرمن  دلیلش این است که هیچ روش ماهیگیری دیگری نیست که مانند روش پولک گردانی یا ماهیگیری با لانسه به این حد حواس مختلف و ذهن شمارا درگیر ومعطوف به خود نماید . شما از لحظه ای که مشغول جمع کردن نخ و حرکت دادن پولک در آب میشوید با حس لامسه و حتی حس بینائی خود از لحظه لحظه ماجراهائی که بر لانسه ( پولک ) شما میگذرد آگاه میگردید . به محض اینکه ماهی کوچکترین تماسی با پولک شما بگیرد از آن بلافاصله مطلع  میشوید حتی اگر آنرا نبینید. شما از لحظه شروع گردش پولک در آب تا زمانیکه آنرا جمع و از آب بیرون نیاورده اید، همواره نیروئی را بر دستانتان احساس میکنید و ماهی هم باید با تمام سرعت وانرژی خود به پولک شما حمله کند تا آنرا که در حال حرکت در آب است بگیرد، بهمین دلیل شما ضربه قابل توجهی را احساس میکنید ، حتی میتوانید بلافاصله  با هوش وتجربه خود تحلیل کنید که ماهی شما تقریباً چه اندازه ای است. بعضی وقت ها این ضربه آنقدر بزرگ است که دستتان از روی دسته چرخ رها میشود. به دلائل فوق هیجان بیشتری را تجربه واحساسات ماهیگیری تان بیشتربه چالش کشیده میشود لذااز ماهیگیری بیشتر لذت میبرید تا اینکه مثلاً با طعمه و شناوریا حتی با پشه  بخواهید ماهیگیری کنید .در طول حرکت پولک درآب میتوانید بفهمید که در چه شرایطی است؟ آیا پولک در آب تند است یا آب آرام؟ درکف رودخانه است یا در سطح آب؟ میتوانید حسب مورد پولک را تند یا آرام حرکت دهید . در این روش شما قادرید فضای بزرگی را در آب درنوردید و لانسه فریبنده خود را به رخ ماهی ها بکشید. مضافاً لازم نمی آید که هربار طعمه خودرا مانند روش ماهیگیری با کرم اصلاح ویا تجدید کنید  ولازم شود هربار دست خود را پاک کنید. تعداد پرتاب های شما دراین نوع ماهیگیری  خیلی بیشتر از روش های دیگر است و بالطبع  در طول ماهیگیری  انرژی بیشتری مصرف میکنید و از آنطرف شانس خود را در ماهیگیری بیشتر می آزمائید. با این روش پرتاب های دقیق تری میتوانید انجام بدهید.بکار گیری پولک های متنوع که بیشتراز همه طمعه های دیگر قابل دیده شدن  در آب حتی از فاصله چند متری هستند وبا حرکت و جنبش وچرخش و درخششی  که دارند انگار  موجود زنده ای را در آب  تداعی میکنند و ماهی را برای گرفتن آن تحریک میکنند، خود امتیاز بزرگی است . مضافاًبه راحتی  و به سرعت امکان تعویض آنها هر وقت که اراده کنید نیز وجود دارد واین امتیاز دیگری است. حسن دیگر این روش این است که وقتی با پولک تک شاخه بدون خار ماهیگیری کنید، رها سازی ماهی براحتی امکان پذیر است  ، چون  هیچگاه قلاب شما به گلو و مری ماهی فرو نمیرود و با کمترین آسیب قلاب را میتوانید جدا کرده و ماهی را رها سازید . ماهیان صید شده با این روش  بیش از روش های دیگر  جنب وجوش وتحرک وپرش دارند و بنابراین ماهیگیری شما هیجان انگیز تر است. بنظرم پس از چندسال ماهیگیری و تمرین خواهید توانست لانسه (پولک) خودرا درآنسوی رودخانهای  مثل هراز در مکانی به اندازه یک بشقاب فرود آورید . این مهارت شمارا قادر میسازد که ماهیان بزرگ منزل و ماوی کرده در پناهگاه خودرا به چالش بکشید .

 لطفاً آنچه را برشمردیم مورد به مورد با روش های دیگر ماهیگیری مقایسه نمائید تا شما نیز تصدیق فرمائید که ماهیگیری با لانسه  ( پولک ) لذت بخش تر است . البته فقط وقتی که آب صاف باشد ، چون  بر خلاف ضرب المثل معر وف از آب گل آلوده ماهی گرفتن ، با لانسه نمی توان در آب گل آلوده  ماهیگیری کرد.   

مدیریت نخ در ماهیگیری با لانسه( پولک )

تمام موفقیت شما در ماهیگیری مرهون نخ ماهیگیری تان است ، آنکه از آغاز تا انتهای مراحل گرفتن ماهی در کنار شماست وهمواره مشغول انجام وظیفه است نخ شما است. هرقدر چوب وچرختان خوب باشد و بهترین و جذاب ترین طعمه ها را با بهترین قلاب ها بکار برید و حتی تمامی  مهارت های ماهیگیری را  آموخته و به حد  کافی ازشرایط اقلیمی و زیستی محلی که ماهیگیری میکنید  و رفتار وزیست ماهی اطلاع داشته باشید ،اما با همه این ها بدون داشتن نخ خوب و قابل اتکا و اعتماد هرگز نخواهید توانست ماهی بگیرید و آنرا به ساحل آورید. نخ ماهیگیری چند وظیفه مهم برعهده دارد که حتماً شما دوستان آنهارا بهتر از من میدانید ولی شاید قبلاً این وظایف را روی کاغذ نیاورده وتدوین نکرده باشید.

نخ ماهیگیری شما اولاً وظیفه حمل طعمه و قلاب را به نقطه مورد نظر دارد وسپس وظیفه نگهداری و بعد حرکت دادن طعمه را در آب برعهده دارد وآنگاه باید به سلامت و به شایستگی در طول جدال شما با ماهی دوام آورده و در نهایت بتواند برایتان ماهی را به ساحل آورد. غیر از آنچه گفتم نخ شما مانند یک کابل مخابراتی وظیفه دارد اتفاقات و جریاناتی را که بر روی طعمه و حتی اطراف آن رخ میدهد به شما منتقل کند و شما با هوش وتجربه خود این اتفاقات را تحلیل کرده و از آن نتیجه گیری کنید .

باید این نکته را در نظر بگیریم که در واقع نخ ، قلاب و طعمه سه جزء اصلی ماهیگیری هستد و بقیه موارد فرعیات آن می باشند.  .

در مقاله قبلی اشاره کردیم و توضیح دادیم که یکی از عیوب یا بهتر بگوئیم نقاط ضعف روش ماهیگیری با لانسه ( پولک ) و استفاده از چرخ های مخصوص آن  پیچ و تاب خوردن نخ وبیرون ریختن نخ از قرقره است .( امیدوارم بزودی با کمک شما دوستان بتوانیم واژه های مناسبی بجای کلمات و اصطلاحات خارجی رایج در امر ماهیگیری پیداکنیم ، مثلاً اگرپولک را بجای لانسه انتخاب کنیم ، که من آنرا بجای لانسه بکار گرفته ام، میتوانیم بجای چرخ اسپینینگ بگوئیم : چرخ پولک گردانی. شاید استفاده از این دست واژه ها در ابتدای این فرهنگ سازی نامانوس بنظر برسد ولی به مرور جا خواهد افتاد. من یادم هست وقتی رشته مهندسی سازه در دانشگاه صنعتی شریف  تاسیس شد ومن  به عنوان دانشجوی اولین دوره مشغول تحصیل در آن شدم ، بعضی از بستگان وقتی می پرسیدند چه رشته ای میخوانی و من میگفتم مهندسی سازه ، میپرسیدند چه سازی را میزنی ؟؟؟!!! اما این واژه امروزه برای همه آشناست و میدانند معنی آن چیست و آنرا بکار میبرند، سازه واژه معادل استراکچر انگلیسی است .) همچنین گفتیم که تاب بر داشتن نخ به چند علت صورت میپذیرد ، یکی به خاطرپیچیده شدن نخ  بر روی قرقره در حالیکه امتداد نخ به موازات محور قرقره قرار دارد و د یگر به واسطه گردش  لانسه در آب که بخشی از آن به نخ منتقل میشود. خوب ، شما قاعدتاً یک هرزه گرد در ابتدای نخ و قبل از لانسه قرار میدهید که با گردش آزاد خود مانع انتقال گردش لانسه به امتداد نخ شود. اگرچه من بر این عقیده ام هر قدر هرزه گرد خوب و مناسبی بکار بریم بازهم نخ تاب برمیدارد ولی نقش هرزه گرد در کاهش این پیچش ستودنی است و بالطبع کیفیت هرزه گرد در این میان خیلی مهم است . در سال های اخیر هرزه گرد های بلبرینگی به بازار آمده که بهتر عمل میکنند هرچند که هنوز هم  کمی گران هستند . شاید شما بپرسید که با وجود هرزه گرد چرا بازهم نخ تاب برمیدارد.بنظرم تنها دلیل فنی که برایش میتوان پیدا کرد این است که وقتی شما عوامل مختلفی را دنبال هم ریسه کنید وعامل اولی را به گردش در آورید، از بقیه عوامل آن عاملی خواهد گشت که کمترین مقاومت را در برابر چرخش داشته باشد. خوب میدانیم که مقاومت نخ نازک ماهیگیری در طولی که از قرقره باز شده  در برابر پیچش خیلی کم است . به خصوص زمانی که پولک درست در راستای نخ قرار میگیرد و شما در جهت مخالف جریان آب آنرا جمع میکنید که در این حالت حداکثر سرعت گردش را دارد ، درهمین هنگام هرزه گرد شما تحت کشش قرار میگیرد و کارآئیش کاهش پیدا میکند، یعنی اینکه مقاومتش در برابر چرخش افزایش پیدا کرده و در نتیجه  یا از گردش می ایستد و یا سخت گردش میشود ، اینجاست که نخ بیش از پیش شروع به گردش حول محور خود میکند و تاب برمیدارد.

 یکی دیگر از دلائلی که باعث تاب برداشتن بیشتر نخ میشود ولی شاید کسی به آن توجه نکرده عملکرد لگام چرخ است ، شاید تعجب کنید که لگام به تاب خوردن نخ چه ارتباطی دارد؟ لطفاً این مقاله را تا پایان بخوانید .

تصدیق میفرمائید که بخش قابل توجهی از موضوح بحث ما که آنرا  مدیریت نخ نامیدیم  باید به روش های  جلوگیری از پیچ و تاب خوردن نخ ودر هم پیچیدن نخ معطوف شود و بنابراین ما فعلاً روی آن تمرکز خواهیم کرد. اگر حمل بر خود ستائی نشود با اطمینان میگویم که مطالبی که تقدیم میشود نه فقط در کشور سابقه ی ارائه ندارد بلکه شاید حتی برای اولین بار با این جزئیات در سطح بین المللی عرضه میگردد و چنانچه مورد استفاده قرار گرفت باید از جناب احمد زاده تشکر کرد که این وبلاگ  مفید را دائر نموده اند.

از کار های مهم و شاید ضروری برای جلوگیری از تاب خوردن نخ این است که نخ ماهیگیری را به طرز صحیح روی قرقره چرخ بریزیم تا از بوجود آمدن تاب اولیه در روی قرقره احتراز کنیم. این کار آسانی است و بخصوص اگر یکی از اعضاء خانواده ویا از دوستان به شما در این مورد کمک کنند . خوب شما قبل از اینکه بخواهید نخ را روی قرقره بریزید باید این را بدانید که نخ شما یا میتواند وقتی روی قرقره جمع شد بدون تاب باشد ویا وقتی که از روی قرقره باز شد. غیرممکن است که  بتوانید طوری عمل کنید که هر دو اتفاق بیفتد و هنگام ماهیگیری در هر دو حالت نخ بدون تاب باشد، مگر آنکه از چرخ نوع دیگری استفاده کنید.

حالا شما میتوانید انتخاب کنید که آیا مایلید موقع ریختن وانباشتن نخ برروی قرقره ، نخ تاب بر ندارد یا اینکه وقتی باز شد  بدون تاب باشد. بعضی ماهیگیران و حتی سازندگان چرخ های ماهیگیری ، اعتقاد دارند اگر نخ پیچیده شده کمی ویا در حد همان یک تاب در هر حلقه پیچش داشته باشد اشکالی ندارد و وقتی نخ باز شد تابش خنثی میشود ، که البته این فکر به صورت تئوریک درست است ولی در عمل صد در صد درست  از آب در نمی آ ید .  در اثر ماهیگیری و تکرار عمل پولک گردانی به کررات ( با اجازه شما میخواهم از این پس به جای گذاشتن تشدید روی حروف آن ها را همانطور  که میخوانیم بنویسم  ویا اصلاً تشدید نگذارم برای همین بجای نوشتن  کرّات نوشته ام کررات واین موضوع ربطی به آن فرهنگ لغات واصطلاحات ماهیگیری ندارد. ) وتراکم پیچش نخ در بعضی قسمت ها و بویژه در قسمت های نزدیک به سر نخ و گاهاً همسو شدن  تاب اجباری حاصل از جمع کردن  نخ روی قرقره با تاب حاصل از گردش پولک ،برایتان زحمت درست میکند، به ویژه اگر مقدار نختان روی قرقره زیاد باشد حتماً به درد سر خواهید افتاد .هرچه نخ نرم و نازک تر باشد ، مشکل بیرون ریختن بدون کنترل از قرقره کمتر و هرچه نخ خشک تر و کلفت تر باشد بیشتر است. این را هم در نظر بگیرید که هر چه قطر قرقره شما بیشتر باشد، نخ چه در هنگام پیچیدن روی قرقره و یا بازشدن از آن کمتر تاب برمیدارد. در سال های اخیر سازندگان معتبر چرخ های ماهیگیری ابتکاراتی در این مورد به عمل آورده اند و با تعبیه  شکافی با مقطع خاص در روی رولر یا غلطک (گردونه ) نخ جمع کن توانسته اند تا حدودی از تجمع تاب ناحیه ای و موضعی نخ جلوگیری و امکان خنثی سازی تاب های مخالف هم را بیشتر کرده و بدین ترتیب توانسته اند کمی از مشکل بکاهند . باید گفت کسانی که این رویه را دوست دارند یعنی اشکالی نبینند که نخ روی قرقره با تاب اولیه بسته شود ، برای پیچیدن نخ بر روی قرقره کار آسان تری دارند و به راحتی میتوانند تقریباً در هر شرایطی یک تنه این کار را انجام دهند. حالا اگر بخواهید که نخ شما در هنگام ریختن بر روی قرقره تاب برندارد کارتان کمی مشکل تر خواهد بود. در این حالت نخ درروی قرقره تاب اولیه ندارد ولی وقتی باز میشود به تعداد حلقه هائی که نخ از روی قرقره باز میشود در طول خود تاب بر میدارد و خوب فرض این است که وقتی نخ را روی قرقره مجدداً جمع کنید باید به شکل اولیه و بدون تاب روی قرقره جمع شود والبته این هم در عمل با تفاوت هائی همراه است . حالا توضیح میدهم که برای هر دو انتخاب چگونه عمل کنیم و نخ را به چه نحوی روی قرقره چرخ مان بریزیم .

شکل ( 1 )