اصول و فنون ماهیگیری با پولک

بخش ششم

ماهیگیری با پشه با چوب و چرخ پولک گردانی

( FlyFishing With Spinning Rod & Reel )

قسمت دوم  + زنگ گریه برای لاربه جای زنگ تفریح

این سبک ماهیگیری گاهاٌ به نام  Fly and Bubble  نیز نامیده میشود

یکی از مزایای ماهیگیری با این روش که به صورت خلاصه در باره آن صحبت کردیم  این است که ماهیگیری را از کنار ساحل امکان پذیر مینماید .در حالیکه وقتی با چوب و چرخ ما هیگیری با پشه ماهیگیری کنید ودر ساحل رودخانه در سمتی که ماهیگیر ایستاده درخت و موانع دیگر باشد با مشکل مواجه میشوید . من در طول چندین سال ماهیگیری درکانادا و مشاهده ماهیگیران دیگر که با چوب و چرخ  ماهیگیری با پشه کار میکردند ماهیگیری را ندیده ام که از لباس ضد آب Wader))استفاده نکند.

استفاده از لباس مخصوص بنظر من 3 دلیل دارد:

اول اینکه ماهیگیر با رفتن به داخل آب و فاصله گرفتن از ساحل  وموانع کنار ساحل مثل شاخ و برگ درختان، به اصطلاح پشت سر خود را خالی و امکان پرتاب را فراهم تر میکند. دوم اینکه با رفتن به داخل آب میتواند به نقاط دورتری دسترسی پیداکند، چرا که پرتاب های خیلی بلند با چوب وچرخ پشه مشکل و کار هرکسی نیست. سوم اینکه چون بگیر و رها کن جزئی لاینفک از ماهیگیری است و صیاد ماهیانی را که قصد نگهداری ندارد ویا نمیتواند نگهدارد باید در آب وقبل از به ساحل آوردن رها کند این است که باید به داخل آب برود، پس از این لباس استفاده میکند .

پوشیدن لباس یکسره ضد آب به مقدار زیادی جلوی حرکت را میگیرد و در نتیجه انسان رازودتر خسته میکند ، مخصوصاً لباس های زمستانی که اکثراً از جنس نئوپرن بوده وضخامت آنها 5 میلیمتر است. حتی پوشیدن و در آوردن این لباس ها هم وقت گیر است و هم سخت . البته دلیل سومی که در بالا ذکر کردم فقط به ماهیگیری با پشه باز نمیگردد چون بر اساس اصول بگیر و رها کن ماهی که باید رها شود نباید از آب خارج شود لذا ماهیگیر باید قدم به داخل آب بگذارد ، اما با برای اینکار حتماً نیاز به لباس بلند تا سینه نیست و مسئله با پوشیدن چکمه متوسط یا ساق بلند حل میشود.

از جمله مزایای دیگری که این روش دارد این است که در هنگام وزش باد نیز میتوانید مبادرت به پرتاب پشه کنید چون وزن قابل توجه حبابک محتوی آب این امکان را فراهم میکند.

اکنون که این سطور را مینویسم به یاد رودخانه لار افتادم که  با توجه به عدم وجود هرگونه مانعی در ساحل رودخانه و وجود فضای باز کافی میشد به راحتی با هر روشی علی الخصوص با چوب وچرخ ماهیگیری با پشه ماهیگیری کرد. در زنگ تفریح این مقاله میخواستم با هم به لار برویم تا خاطرهای تازه کنیم از آن مکان دل انگیز. اما........

وقتی قدم به دنیای ماهیگیری با پشه گذاشتید در پیش رو گستره ای را خواهید یافت که به اندازه دنیای حشرات وسعت و به اندازه خلاقیت انسان ها عمق دارد. به نظر من ماهیگیران ماهر که با پشه مبادرت به صید میکنند از دیدگاهی میتوان آنها  را حشره شناس نیز دانست . خیلی از ماهیگیران پس از مدتی از آغازماهیگیری با پشه شروع به ساخت پشه ها و یا به اصطلاح پشه پیچی میکنند وسر گرمی مفید دیگری را تجربه ولذت ماهیگیری را با پشه های ساخت خودشان دوچندان میکنند.

اجزاء و تجهیزات ماهیگیری با پشه با چوب وچرخ پولک گردانی خیلی مختصر و ساده اند و غیر از چوب و چرخ شامل این اقلام اند:

حبابک مناسب

نخ نازک با مقاومت لازم (لیدر یا پیش نخ )

وزنه های سربی شکاف دارریز

دانه تسبیح پلاستیکی

هرزه گرد های کوچک

انواع پشه خشک و خیس

انواع حبابک

وقتی اولین جبابک در اولین ماهیگیری در رودخانه کرج شکست چند روز بعد به مغازه موسیو هاراطونیان رفتم و حبابک شکسته را نشان دادم ، موسیو در حین سوال در باره نتیجه کارم با حبابک و پشه در رودخانه کرج، یک حبابک دیگر آورد و ضمن گرفتن وجه آن گفت که باید هوای حبابک را نگهداری و سعی کنی به روی سنگ ویا زمین فرود نیاید مخصوصاً وقتی که حبابک با آب بیشتر سنگین شده باشد . من همانجا تصمیم گرفتم که به جای یک حبابک دو تا بخرم تا اگر یکی شکست بتوانم ماهیگیری را با دومی ادامه دهم . خوب  با این دو حبابک چند جلسه ای ماهیگیری را در کرج ادامه دادم وتوانستم مهارت بیشتر را با کمی احتیاط همراه کرده حبابک هایم را تا مدتی سالم نگهدارم ولی بالاخره این دو تا هم شکست. در دفعه بعدی که به مغازه موسیو رفتم دیدم از این حبابک ها انواع مختلفی  در اندازه های مختلف و رنگ های مختلف برای فروش آورده ، تا آن مو قع فکر میکردم که حبابک باید شفاف و بزرگ باشد. آن حبابک های اولیه که تهیه کرده بودم کروی شفاف با قطر تقریبی 4.5 سانت بودند. اما موسیو گفت میشود با حبابک سفید یا قرمز هم کار کرد واگر حبابک های  دو رنگ سفید و قرمزرا بکارببریم بهتراست چون آنرا در آب  بهترخواهیم دید. من از اندازه های کوچکتر و رنگی چند تا خریدم که بنظرم هنوز هم یکی دو تا ازآنها را دارم. اما پرتاب های دور در رودخانه کرج نیاز به همان حبابک های بزرگ داشت و من نوع شفاف را ترجیح میدادم. راستی موسیو یک نوع حبابک دیگر شفاف هم داشت و آن به فرم تخم مرغی بود. در شکل 1  هر دو نوع کروی و تخم مرغی را ملاحظه میفرمائید ، هر دو نوع مجهز به 2 سوراخ و هر سوراخ مجهز به یک آب بند یا درپوش از نوع سیلیکون نرم شفاف بود .آن نوع تخم مرغی در هنگام جمع کردن نخ کمتر موج ایجاد میکرد ولی خیلی زود آن زائده هائی که برای بستن نخ تعبیه شده بود میشکست و از حبابک جدا میشد.

شکل 1 حبابک های کروی و تخم مرغی قدیمی

یک روز از موسیو پرسیدم که چرا حبابک ها را ازنوع نرم نمیسازند که نشکند. موسیو گفت که اتفاقاً از این نوع سفارش داده و بزودی خواهد رسید. چند وقت بعد این حبابک ها رسید ولی قیمت آن را تقریباً 3 برابر حبابک های قبلی تعیین کرده بود .هرچند مطمئن هستم که قیمت خرید ایشان همان قیمت قبلی بود. چند وقت بعد موسیو حبابک های جدیدی آورد که به فرم مومیائی وبسته بود و در داخل آن در یکسو وزنه سربی تعبیه شده بود لذا این حبابک همواره آماده به کار بود ونیازی به ریختن آب به داخل آن نبود . هرچند با توجه به وزن ثابت نسبتاً کمی که داشت برای پرتاب های خیلی دور مناسب نبود اما اولا به دلیل عدم نیاز به ریختن آب  به داخل آن راحتی داشت ، در ثانی موقع جمع کردن نخ امواج زیادی ایجاد نمیکرد. من مطمئن هستم که هنوز یک نمونه از آن رادارم و میخواستم از آن عکس بگیرم و در اینجا برای اطلاع شما قرار دهم ولی نتوانستم آنرا بیابم لذا تصویری از نوع مشابه آن را از اینترنت تهیه ودر اینجا آنرا در شکل 2 قرارداده ام .تفاوت انچه که در شکل 2 میبینید با نوع قدیمی در شکل وزنه آن است و این نوع جدید را می توانید از هر دوسمت استفاده کنید چراکه وزنه داخل آن متحرک است.

شکل 2 حبابک فرم مومیائی با وزنه

حبابک های ماهیگیری با این سبک این روزها بسیار متنوع هستند و من سعی کرده ام چند نمونه از آنها را ارائه کنم.

شکل 3 دو نمونه از حبابک های مجهز به تیوب لاتکس

این حبابک ها قابلیت اضافه کردن آب را دارند و نخ شما از داخل تیوب لاتکس عبور میکند و میتوان با پیچاندن در پوش های دو سر حبابکدر جهت خلاف یکدیگر که باعث تاب خوردن تیوب لاتکس میشود حبابک را در هر نقطه ای در طول نخ ثابت کرد. انواع تک رنگی و دو رنگی آن هم در بازار موجود است . این نوع از حبابک ها را میتوان به عنوان شناور در ماهیگیری با طعمه نیز بکاربرد.

شکل 5 انواع مختلف تخم مرغی و دم موشی

شکل 6 فرم دوکی

شکل 7  Bunjee Bubble

این حبابک یکی از ابداعات تازه در این زمینه است که به آن  Bungee یاBunjeeیا حبابک کش دارهم میگویند . اولاٌ ریختن آب به داخل آن با حرکت دادن محور حبابک به راحتی امکان پذیر است و در ثانی بستن نخ ماهیگیری و لیدر یا نخ پشه به حبابک با وجود 2 حلقه ای که در دو سر کش تعبیه شده آسان است و مهمتر از این ها خاصیتی است که آن کش دارد که مثل کمک فنر یا  Shock Absorber   عمل میکند لذا میتوان پیش نخ خیلی نازک بکاربرد وبا وجود این خاصیت از پاره شدن نخ جلوگیری کرد. این کش تا 6 پوند یا حدود 3 کیلو مقاومت دارد. من شخصاٌ آن را چندین بار مورد استفاده قرار داده ام ومتوجه شدم علاوه بر خواص فوق هنگام پرتاب ریسه ، کارماهیگیر را آسان تر میکند و معمولاٌ پیش نخ و پشه جلوتر ازحبابک فرود می آید . در بخش دیگر که در مورد نحوه پرتاب ریسه خواهم نوشت نکات لازم را توضیح خواهم داد.توجه داشته باشید که نخ ماهیگیری (امتداد نخ قرقره ماهیگیری ) را باید به طرفی که دانه تسبیح قرمز دارد ببندید وپیش نخ یا لیدر پشه را به سمت دیگر که دانه طلائی دارد متصل کنید.در گذشته بعضی از دوستان از ظروف پلاستیکی کوچک داروهای مایع به جای حبابک استفاده میکردند ، شاید بتوان از وسائل ابتکاری دیگر هم استفاده کرد.به نظرم انواعی که قابل اضافه کردن آب هستند کارائی بیشتری دارند. از حبابکی که در شکل 7 میبینید  نوع بدون کش آن هم وجود دارد .

نخ لیدر یا پیش نخ

پیش نخ یا لیدر که پشه به آن متصل میشود هم باید شفاف وهم نازک باشد و قدرت آن باید از نخ اصلی کمتر باشد .مثلاً اگر نخ اصلی شما 8 پوند یا 3.6 کیلو است پیش نختان باید 6 یا 4 پوندی باشد. به نظر من میتوانید از نخ های ماهیگیری که بنام Tippet   معروف اند وضمن نازکی مقاوم و شفاف هستند استفاده کنید.

وزنه های سربی های شکاف دار ریز

این وزنه های  سربی کوچک  نرم که فقط در مورد استفاده از پشه های خیس کاربرد دارند در وزن های حدود 2/1 گرم استفاده میشوند . در شکل 8 تعدادی از آنها را ملاحظه میفرمائید. وجود شکاف و دنباله دو سرآن  نصب وزنه را بر روی نخ و بازکردن آن از نخ را با دست امکان پذیر میکند.

شکل 8

در قسمت سوم که در آینده نزدیک تقدیم خواهد شد به موارد ذیل خواهیم پرداخت و این مطلب را به پایان خواهیم برد:     نحوه بستن ریسه برای پشه های خشک و خیس – نحوه پرتاب ریسه وحرکت دادن پشه– معرفی انواع معمول پشه مناسب .

در پاسخ دوستی که در باره خصوصیات لانسه سلتا سوال کرده بودند باید عرض کنم که در زمانی که این لانسه ها عرضه شد مرسوم نبود که پولک هارا رنگ آمیزی کنند وغالباٌ  رنگ پولک ها ساده برنجی یا نیکلی و مسی وگاها با خال های قرمز یا مشکی همراه بود.  شرکت فرانسوی روبلکس با رنگ آمیزی روی پولک های سلتا به شکلی که در قسمت قبلی این مطلب دیدید تحول بزرگی ایجاد کرد. این لانسه ها دارای یک خاصیت ممتاز دیگر نیز هستند وآن این است که بدنه و سه شاخه میتوانند حول محور لانسه بچرخند و بدین ترتیب به میزان قابل توجهی از تاب خوردن نخ جلوگیری میشود. محور لانسه در سمتی که داخل بدنه قرار دارد دارای یک سر کروی شکل شبیه سنجاق ته گرد است وبدنه در قسمتی که محور به داخل آن میرود دارای سوراخی است که اندکی از قطر محور بیشتر است، لذا امکان گشتن بدنه وسه شاخه که توسط یک پین به بدنه وصل شده وجود دارد. این فرم اتصال امکان تعویض سه شاخه را به راحتی فراهم میکند. این پولک ( لانسه ) ها با همه این محاسن یکی دو عیب هم داشتند . کلکسیونر ها این لانسه را خیلی دوست دارند. من هم تعدادی از آنها را دست نخورده دارم و با دقت نگه میدارمشان.

زنگ گریه

وقتی نوشتن این قسمت از مقاله را آغاز کردم  ، درعنوان نوشته بودم زنگ تفریح در رودخانه لارو میخواستم به وعده ای که به شما دوستان برای بازگو کردن خاطرات بیشتر از لارداده بودم وفا کنم ولی هنوز آنرا به پایان نبرده خبری دریافت کردم که در سایت دیده بان محیط زیست انتشاریافته مبنی بر دستگیری 2 نفر متخلف در لار (امام پهنک ) در اواخر فروردین سال جاری که با یکی دو تصویر از ماهی های صید شده همراه است. خبر از تمامی ابعاد فاجعه است که از همه اش بدتر و ناگوار تراستیلای ماهیان غیر بومی مانند زرد پر وکپوربر محیط آبی لار است که سالیان زیادی مامن تنها یک گونه ماهی یعنی خال قرمز بود والسلام. در خبر آمده است که متخلفین 200 ماهی صید کرده بودند که 50 تای آنهاقزل آلا و150 تا ماهیان دیگر بودند .از همین خبر کوتاه  و تصاویر چاپ شده خیلی چیز ها استنباط کردم ولی این موارد در مقابل بزرگی فاجعه زیست محیطی که در لار به وقوع پیوسته اهمیت زیادی برای باز گو کردن ندارند. قلبم گرفت و روحم آزرده شد وبه مرز گریه رسیدم ونتوانستم برایتان از آن لاری که بود بنویسم ، فقط شعری از بزرگ مرد تاریخ میهن یعنی  حکیم سعدی شیرازی را با  یک کلمه تغییر برایتان نوشتم ، ببخشید.

در رفتن جان از بدن گویند هر نوعی سخن            من خود به چشم خویشتن دیدم که لارم میرود